کاریگەری قەسیدەی(مەسنەوی) مەولانا جەلالەددینی ڕۆمی لەسەر شیعری (نەوای نەی) عەلی فەتاح دزەیی شاعیردا .
(PP 350 – 365)
پ. ی. د. بەکر شاکرعەبدولڵا
کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەتی ، بەشی زمانی کوردی
بڵاوكردنهوه : 29/10/2020
DOI: https://doi.org/10.31972/jickpll19.21
کورتە :
ئەم باسە لێکۆڵينەوەیەکە لەنێوان قەسیدە درێژەکەی مەولانا جەلالەددینی ڕۆمی (٦٠٤ه /١٢٠٧ز–٦٧٣ه/١٢٧٣ز) بەناوی(مەسنەوی مەعنەوی)و شیعرەکەی عەلی فەتاح دزەیی (١٩٢٨–١٩٩٢ز) بەناوی (نەوای نەی) لەڕووی چۆنیەتی کارتێکردن و کاریگەرییان بەسەر یەکترییەوە واتە کاریگەری قەسیدەی مەسنەوی مەولانا لە ڕووی ڕوخسارو ناوەڕۆکەوە بەسەر نەوای نەی عەلی فەتاح دزەییدا ، کە تایبەتمەندی و سروشتی هێما بەکارهاتووە شاراوەکانی ناو قەسیدەکەو شێوازی نووسین ولاسایی کردنەوەکەی دەردەخات ، ئەم دیاردەیەش لە بواری ڕەخنەی ئەدەبیدا زاراوەی کارتێکردن یان کاریگەری بۆی بەکاردێت ، لەژێر ڕۆشنایی و بە کاریگەری ناوەڕۆک و ڕوخساری قەسیدە درێژەکەی مەولانا کە بە (بشنو از نەی چون حکایت می کند… واز جدایها شکایت می کند) دەستپێدەکات ، شاعیری کورد(عەلی فەتاح دزەیی) هاتووە دێر بە دێر ئەو قەسیدە شیعرەی مەولانای خوێندۆتەوەو بە شێوازێکی ناخهەژێن و پڕ لە ڕۆحییەتی سۆفییانەو هەستکردن بە خۆشەویستییەکی ڕەها بەرامبەر بە ناوەڕۆکی شیعرەکە دێر بەدێر شیعرەکەی خۆی پێ هۆنیوەتەوە ، ئەم دیاردەیەش هەر تەنها لای عەلی فەتاح دزەیی شاعیر بەرچاو ناکەوێت ، بەڵکو لای زۆربەی شاعیرانی کۆن و کلاسیکی کوردیدا ڕەنگی داوەتەوە ، بە تایبەتی ئەوانەی کەوتوونەتە ژێر هەژموونی سۆفییەتی و عیرفانییەوە .
سهرچاوهكان
بە زمانی کوردی :
(1) بەرزنجی ، عەبدولڕەحمان بێلاف(٢٠١٦) ، مەولانا جەلالەددینی ڕۆمی ، بەرگی یەکەم ، چاپی یەکەم ، چاپخانەی رۆژهەڵات : هەولێر .
(2) بەرزنجی ، عەبدولڕەحمان بێلاف(٢٠١٦) ، مەولانا جەلالەددینی ڕۆمی ، بەرگی دووەم ، چاپی یەکەم ، چاپخانەی رۆژهەڵات : هەولێر .
(3) تاقانە ، ئەحمەد(١٩٧٩) ، جەلالەددینی ڕۆمی وسروودی نەی ، چاپی یەکەم ، چاپخانەی(علاء) ، بەغدا .
(4) جزیری ، مەلای(دیوان) ،(١٣٦١) ، هەژار شەرحی لێکردووە ، چاپخانەی : انتشارات سروش ، تهران .
(5) خەزنەدار ، معروف(١٩٦٢) ، کێش و قافیە لە شیعری کوردیدا ، چاپخانەی(الوفاء) ، بەغداد .
(6) دەشتی، عوسمان (٢٠٠٣) ، هێمن دەربارەی ناوەڕۆکی سیاسی و کۆمەڵایەتی شیعرەکانی ، چاپی یەکەم ، چاپخانەی ئۆفەسێتی ییشک ، سلێمانی .
(7) دزەیی ، علی فتاح(١٩٨٧) ، دیوانی خرۆشان و رامان ، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ، هەولێر.
(8) دزەیی، علی فتاح(١٩٩٧)، مەم وزین، لێکۆڵینەوەو هەڵسەنگاندن ، چاپخانەی ڕۆشنبیری ، هەولێر
(9) ڕۆمی ، جەلالەددینی(٢٠١١) ، مەسنەوی مەعنەوی بەشێوەی هۆنراوەی کوردی ، وەرگێڕاوی : عەبدوسەلام مودەڕێسی(خانی) ، دەفتەری ئەوەڵ هەتا چوارەم ، سازمانی چاپ و ئینتیشاراتی واحد مهاباد ، تاران .
(10)ڕۆمی ، جەلالەددینی(٢٠١١) ، مەسنەوی مەعنەوی بەشێوەی هۆنراوەی کوردی ، وەرگێڕاوی : عەبدوسەلام مودەڕێسی(خانی)، دەفتەری پێنجەم هەتا کشف الابیات ، سازمانی چاپ وئینتیشاراتی واحد مهاباد ، تاران
(11) ڕۆمی ، جەلالەددینی(٢٠١٢) ، مەثنەویا مەعنەوی ، وەرگێڕان : مەلا ئەحمەدێ شەرەفخانێ ، چاپا ئێکێ ، خانەی سپیرێز ، ئەستانبۆل .
(12) سابیر، پەخشان(٢٠١٩) ،(نەی)ی مەولانا لەنێوان سێ کوچکەی شیعری کلاسیک ونوێ وهاوچەرخی کوردیدا ، دووهەمین کۆنفڕانسی هاوبەشی نێودەوڵەتی ، زانکۆی کوردستان ، سنە ،(٩ -١٠)ی حوزەیران .
(13) صافى(دیوان)،(٢٠٠٤)، لێکۆڵینەوەو ساغکردنەوەی: محمدی مەلا مصطفى هیرانی، چاپی یەکەم ، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە ، هەولێر.
(14) عارف ، محمد نوری ، (١٩٩٧) ، کەمالی و مەسنەوی (بەراوردکاری) ، گۆڤاری زانستی مرۆڤایەتی زانکۆی سەڵاحەدین – هەولێر ، بەرگی(١) ژمارە (١) .
(15) کەمالی(دیوان)،(١٩٨٦)، ئامادەکردن و ساغکردنەوەو پێشەکی بۆ نووسینی : کەمال عەلی باپیر ، چاپخانەی (رەنج) ، سلێمانی .
(16) گەردی ، عەزیز(١٩٩٩) ، سەروا ، چاپی یەکەم ، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ، هەولێر .
(17) مەولەوی)دیوان (،(1978) , کۆکردنەوەو لێکۆڵینەوەو لێکدانەوەو لەسەر نووسینی ملا عبدالکریمی مدرس ، چاپی یەکەم ، چاپخانەی کۆڕی زانیاری کورد ، بەغدا .
(18) نالی(دیوان) ،(١٩٧٦) ، لێکۆڵینەوەو لێکدانەوەی : مەلا عبدولکەریمی مدرس و فاتح عبدولکەریم ، پێداچوونەوەی موحەمەدی مەلا کەریم ، چاپی یەکەم ، چاپخانەی کۆڕی زانیاری کورد ، بەغدا .
(19) نەقشبەندی ، شیخ جلال شیخ جمیل(١٩٩٠) ، مەثنەوی یەکانی جلال الدین رۆمی ، وەرگێڕانی بە شیعر ، مديرية مطبعة الثقافة والشباب , أربيل .
(20)هێمن(دیوان)،(٢٠٠٦)، بارگەی یاران ، سەرجەمی شیعری هێمن ، چاپی دووەم ، چاپخانەی ئاراس ، هەولێر
بە زمانی عەرەبی :
(21) بڕاون , ادوارد جرانفیل(١٩٥٤) ، تآریخ الادب فی ایران – من الفردوسي الی السعدي ، نقلە الی العربیە الدکتور : آمین الشواربي ، مطبعة السعادة بمصر , القاهرة .
(22) جبران ,خلیل جبران) ,2003) , المواكب , مؤسسة علاءالدین للطباعة والنشر , بیروت , لبنان
(23) علي , طاهر مصطفى(٢٠١٩) ، بین قصيدة(القلب) للشاعر الكردي صافي الهيراني و قصيدة (الناي) لمولانا جلال الدين الرومي , دووهەمین کۆنفڕانسی نێودەوڵەتی، زانکۆی کوردستان ، سنە ، (٩-١٠)ی حوزەیران .
(24) هلال ، محمدغنیمی (١٩٨١) ، الادب المقارن ، الطبعە الثالثە ، دار العودة , بیروت , لبنان .
(25) رومی ، جلال الدین(1374) ، مثنوي معنوي , أز روي نسخة رينولد نيكلسون , نقدو تحقيق : احمد فتاحي , انتشارات : گنجینە , چاپ اول , چاپخانەی : احمدی ، تهران .
Thank you for your sharing. I am worried that I lack creative ideas. It is your article that makes me full of hope. Thank you. But, I have a question, can you help me? https://accounts.binance.com/vi/register-person?ref=DB40ITMB
Your article helped me a lot, is there any more related content? Thanks! https://accounts.binance.com/sv/register?ref=OMM3XK51
Your point of view caught my eye and was very interesting. Thanks. I have a question for you.
ラブドール 賢明なダッチワイフはロープボンデージのリハーサルに理想的ですか？男性のためのトップ10日本のセックス人形：最新のコレクションあなたのセックス人形のための挑発的な下着を選ぶ方法。寛容と注意を払って崇拝人形を利用する方法は？
The point of view of your article has taught me a lot, and I already know how to improve the paper on gate.oi, thank you.
Thank you for your sharing. I am worried that I lack creative ideas. It is your article that makes me full of hope. Thank you. But, I have a question, can you help me?
Good to become visiting your weblog again, it has been months for me. Nicely this article that i’ve been waited for so long. I will need this post to total my assignment in the college, and it has exact same topic together with your write-up. Thanks, good share. Thuisbatterij 5 kWh
Mmm.. good to be here in your article or post, whatever, I think I should also work hard for my own website like I see some good and updated working in your site. Prijs zwembad
This is very useful post for me. This will absolutely going to help me in my project. Thuisbatterij 10 kWh
Very useful post. This is my first time i visit here. I found so many interesting stuff in your blog especially its discussion. Really its great article. Keep it up. Prijs van een zwembad
A good blog always comes-up with new and exciting information and while reading I have feel that this blog is really have all those quality that qualify a blog to be a one Thuisbatterij 15 kWh
Mmm.. good to be here in your article or post, whatever, I think I should also work hard for my own website like I see some good and updated working in your site. Monoblock zwembad
With so many books and articles coming up to give gateway to make-money-online field and confusing reader even more on the actual way of earning money, Zonnepanelen met thuisbatterij
I have read your article; it is very informative and helpful for me. I admire the valuable information you offer in your articles. Thanks for posting it. Zwembad kopen
I definitely enjoying every little bit of it and I have you bookmarked to check out new stuff you post. Zonnepanelen met thuisbatterij
this blog was really great, never seen a great blog like this before. i think im gonna share this to my friends.. Prijs monoblock zwembad
Thanks for the informative and helpful post, obviously in your blog everything is good.. Airco installatie
Much thanks for composing such an intriguing article on this point. This has truly made me think and I plan to peruse more Huawei Luna thuisbatterij
Mmm.. good to be here in your article or post, whatever, I think I should also work hard for my own website like I see some good and updated working in your site. Zwembadaanleg
This is very useful post for me. This will absolutely going to help me in my project. Thuisbatterij zonnepanelen
A good blog always comes-up with new and exciting information and while reading I have feel that this blog is really have all those quality that qualify a blog to be a one Zwembad plaatsen