قراءة عصرية في شعر الحكمة بين سعدي الشيرازي وأبي تمام الطائي
د. رقية رستم بور ملكي د. عائشة عهد حوري
أستاذ مشارك في قسم اللغة العربية أستاذ مساعد في قسم المناهج
جامعة الزهراء- طهران جامعة حلب- سورية
r.rostampur@alzahra.ac.ir dr.ahed.howri@gmail.com
DOI: https://doi.org/10.31972/jickpll19.27
الملخص
للأدب دور عظيم في حياة الشعوب، وتوطيد العلاقات الثقافية والفكرية والإنسانية بين الأمم. والصلة بين الأدبين العربي والفارسي، ليست جديدة، بل هي قديمة قدم الحضارة الإسلامية. ولعل من روائع التراث الحضاري في الأدبين شعر الحكمة لدى كبار الشعراء. نذكر منهم: سعدي الشيرازي شاعر الإنسانية، وأبو تمام الطائي شاعر الحكمة. يهدف البحث إلى تقصي الحكمة في التجربة الشعرية لديهما، والتوصل إلى التوصيات التي تسهم في التقارب والتفاهم بين المجتمعات الإنسانية. لهذا استخدمت أداة تحليل المحتوى، وكانت العينة مصادر المعلومات كديوان الشاعرين والكتب والموسوعات والدراسات، واعتمد المنهج الوصفي، والمقارن في تقصي شعر الحكمة لدى كلّ من الشاعرين، لثقافتهما الواسعة التي اشتهرا بها، وأسفارهما الكثيرة التي ولدت لديهما الحكمة، إضافة إلى إتقان كل من سعدي الشيرازي للعربية، وأبي تمام للفارسية، وذلك لاستخلاص سمات الحكمة في تجربتهما الإنسانية. ومن المتوقع الوصول إلى نتيجة مفادها: تعزيز الصلات التاريخية بين الأدبين العربي والفارسي بأسلوب عصري، لإبراز مكانة شعراء الحكمة في الأدب العالمي باعتبارهم اتسموا بالعبقرية، والقدرة على تمثل رسم التجارب الإنسانية في المجتمعات عبر العصور.
الكلمات المفتاحية: شعر الحكمة- سعدي الشيرازي- أبو تمام- الأدب المقارن- التجربة الإنسانية
المراجع
- الآمدي، أبي قاسم الحسن بن بشير بن يحيى البصري (بلا) الموازنة بين أبي تمام والبحتري. تحقيق محمد محيي الدين عبد الحميد. المكتبة العلمية.
- الأزهري، أبو منصور بن أحمد (1964-1967) تهذيب اللغة. مادة “حكم”.
- ابن الأثير، ضياء الدين (1973) المثل السائر ، ترجمة د. أحمد الحوفي، ود. بدوي طبانة، ط2. دار النهضة. مصر للطباعة. القاهرة.
- ابن منظور، أبي الفضل جمال الدين محمد بن مكرم الأفريقي المصري (1956) لسان العرب. ج4. دار بيروت للطباعة والنشر .
- إسبر، ميادة كامل (2011) شعرية أبي تمام. وزارة الثقافة. منشورات الهيئة العامة السورية للكتاب.
- أبو تمام، حبيب بن أوس بن الحارث بن قيس (1997) ديوان, ت.ح: محمد يحيى الدين
- صبحي، ط1، دار الصادر للطباعة و النشر، بيروت، لبنان.
- أبو تمام، حبيب بن أوس بن الحارث (2003) شرح ديوان أبي تمام، ضبطه وشرحه شاهين عطية. ط3، دار الكتب العلمية، بيروت ، لبنان.
- التبريزي، الخطيب (1994) شرح ديوان أبي تمام، ت.ح: راجي الأسمر،ط2. دار الكتاب. بيروت.
- التبريزي الخطيب (2007) ديوان أبي تمام، ط1، دار الفكر العربي، بيروت.
- التونجي، محمد (1993) المفصل في الأدب. دار الكتب العلمية. بيروت.
- التوحيدي، أبو حيان. المقابسات. تحقيق حسن السندوسي.
- الثعالبي (1982) ثمار القلوب. ترجمة محمد أبو الفضل إبراهيم، دار المعارف. القاهرة.
- دائرة المعارف الإسلامية مادة (بوستان)
- سعدون، نادية هناوي (2014) القصيدة المعربة في منظومة البستان لسعدي الشيرازي. دراسة في الاتجاهات الموضوعية والسمات الفنية. مجلة جيل الدراسات الأدبية والفكرية. الجامعة المستنصرية. العراق. العدد الثاني- آذار.
- الشيرازي، سعدي (1984) كلستان. روضة الورد. ترجمة محمد الفراتي. الهيئة العامة السورية للكتاب، وزارة الثقافة.
- الشيرازي، سعدي (2012). كلستان روضة الورد. ترجمة محمد الفراتي. ط2. دار الهيئة العامة السورية للكتاب. وزارة الثقافة..
- الصراف، وليد حمود حسين (2005) أشعار الحكمة في ديوان الحماسة لأبي تمام: دراسة موضوعية فنية. جامعة الكوفة. كلية التربية للبنات. قسم اللغة العربية. مكتبة ودار مخطوطات القبة العباسية. كربلاء.
- القضاة، نور محمد علي (2011) قراءة نقدية في أشعار سعدي الشيرازي العربية، مجلة الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها. العدد (20)
- عزام، محمد (1995) مصطلحات نقدية من التراث العربي، وزارة الثقافة، دمشق.
- عطية، محمد هاشم . الأدب العربي وتاريخه في العصر الجاهلي.
- القيرواني، ابن رشيق (1988) العمدة في محاسن الشعر وآدابه. ت ج محمد قزقزان، ط1، دار المعرفة. بيروت.
- مروة، محمد رضا (1990) أبو تمام، عصره، حياته، شعره. ط1. دار الكتب العلمية. بيروت.
- محمد، سراج الدين (بلا) الحكمة في الشعر العربي. دار الراتب الجامعية. سلسلة المبدعون. بيروت. لبنان.
- المصري، ابن نباتة (1908-1986) سرح العيون في شرح رسالة ابن زيدون. ت. ح: محمد أبو الفضل إبراهيم، المكتبة العصرية. بيروت.
- مناع، هاشم صالح (1994) أبو تمام الطائي: حياته وشعره. ط1. دار الفكر العربية. بيروت
- مناع، هاشم (2006) الحكمة وتطورها في شعر أبي تمام. مجلة التراث العربي. المجلد (26) العدد (101) 31- يناير. ك2. سورية.
- هجيرة، عزيرية (2017-2018) تجليات الحكمة في الشعر العربي. أبي تمام أنموذجًا. وزارة التعليم العالي. كلية الآداب والفنون. الجزائر.
- هلال، محمد غنيمي (1999) الأدب المقارن، دار العودة. بيروت.
- هلال، محد غنيمي(1965) مختارات الشعر الفارسي. الدار القيمة للطباعة والنشر. مصر.
- هنداوي، محمد موسى (1951) سعدي الشيرازي. ملتزم الطبع والنشر. مكتبة الخانجي.
- وزارة الثقافة (2011) روائع الشعر الفارسي، (جلال الدين الرومي، سعدي الشيرازي، حافظ الشيرازي) ترجمة محمد الفراتي، روائع الأدب الشرقي. الهيئة العامة السورية للكتاب.
Can you be more specific about the content of your article? After reading it, I still have some doubts. Hope you can help me.
Your article helped me a lot, is there any more related content? Thanks!
Thanks for sharing. I read many of your blog posts, cool, your blog is very good.
Very interesting blog. Alot of blogs I see these days don’t really provide anything that I’m interested in, but I’m most definately interested in this one. Just thought that I would post and let you know.
Admiring the time and effort you put into your blog and detailed information you offer!.. Schwimmbadbauer in meiner Nähe
This is a good post. This post gives truly quality information. I’m definitely going to look into it. Really very useful tips are provided here. Thank you so much. Keep up the good works Zwembad plaatsing
I read a article under the same title some time ago, but this articles quality is much, much better. How you do this.. Schwimmbadbauer in der Nähe
Very interesting blog. Alot of blogs I see these days don’t really provide anything that I’m interested in, but I’m most definately interested in this one. Just thought that I would post and let you know. Zwembadbouw Limburg
This is a good post. This post gives truly quality information. I’m definitely going to look into it. Really very useful tips are provided here. Thank you so much. Keep up the good works Der Beste Poolbauer
Very interesting blog. Alot of blogs I see these days don’t really provide anything that I’m interested in, but I’m most definately interested in this one. Just thought that I would post and let you know. Zwembad tuin
Great Article it its really informative and innovative keep us posted with new updates. its was really valuable. thanks a lot. Schwimmbecken für Garten
I wish more writers of this sort of substance would take the time you did to explore and compose so well. I am exceptionally awed with your vision and knowledge. Zwembadbouwer
Great post! I am actually getting ready to across this information, is very helpful my friend. Also great blog here with all of the valuable information you have. Keep up the good work you are doing here. Poolbauer Deutschland
I don t have the time at the moment to fully read your site but I have bookmarked it and also add your RSS feeds. I will be back in a day or two. thanks for a great site. Zwembad aanleggen tuin
If it’s not too much trouble share more like that. PP pools
I am very enjoyed for this blog. Its an informative topic. It help me very much to solve some problems. Its opportunity are so fantastic and working style so speedy. Monoblock zwembad op maat
This is a wonderful article, Given so much info in it, These type of articles keeps the users interest in the website, and keep on sharing more … good luck. Zwembad polypropyleen
Thanks a lot for one’s intriguing write-up. It’s actually exceptional. Searching ahead for this sort of revisions. Zwembad polypropyleen
DA88 cũng không ngừng nâng cấp hạ tầng công nghệ. Hệ thống máy chủ được phân bổ đa tầng, đảm bảo tốc độ truy cập ổn định ngay cả trong khung giờ cao điểm. Điều này mang lại trải nghiệm liền mạch, hạn chế tối đa tình trạng giật lag hay gián đoạn khi chơi.
SIN88 được biết đến là một sản phẩm chiến lược của liên minh giữa các tập đoàn giải trí lớn tại Singapore và tập đoàn phần mềm Playtech. Với sự hậu thuẫn tài chính vững mạnh cùng giấy phép hoạt động hợp pháp từ các tổ chức quản lý cá cược hàng đầu thế giới như MGA (Malta Gaming Authority) và PAGCOR, SIN88 đã khẳng định vị thế của mình là một sân chơi minh bạch và đẳng cấp.
Dabet là nền tảng giải trí trực tuyến sở hữu bề dày hoạt động trên thị trường, được hậu thuẫn bởi nguồn lực đầu tư bài bản và quy mô. Thương hiệu không ngừng phát triển, mở rộng tầm ảnh hưởng nhằm mang đến trải nghiệm ngày càng hấp dẫn cho người dùng.
LU88 là một trong những nhà cái trực tuyến được nhiều người biết đến trong cộng đồng giải trí đổi thưởng nhờ hệ sinh thái trò chơi phong phú, giao diện hiện đại và khả năng vận hành ổn định
SKY88 được biết đến là thương hiệu giải trí không màng đến lợi nhuận, chỉ tập trung trao những giá trị đích thực đến người chơi. Chỉ cần đăng ký tài khoản nhà cái, bạn sẽ được đắm chìm ngay không thế giới cá cược lên đến hàng ngàn siêu phẩm, cùng mạng lưới dịch vụ cực hiện đại.
s8 đăng nhập là bước quan trọng giúp người chơi truy cập nhanh chóng vào hệ thống giải trí trực tuyến. Quy trình đăng nhập được thiết kế đơn giản, chỉ với vài thao tác là người dùng có thể bắt đầu trải nghiệm
Hello88 com đang dần khẳng định vị thế của mình trong thị trường cá cược trực tuyến nhờ vào hệ thống vận hành ổn định và dịch vụ chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp. Người dùng truy cập hello88 com sẽ dễ dàng tìm thấy hàng loạt trò chơi hấp dẫn từ thể thao, casino cho đến game bài đổi thưởng với tỷ lệ trả thưởng cao. Không chỉ vậy, nền tảng còn thường xuyên cập nhật các chương trình khuyến mãi nhằm gia tăng trải nghiệm cho người chơi. Giao diện được thiết kế tối ưu, dễ thao tác ngay cả với người mới bắt đầu. Bên cạnh đó, hệ thống nạp rút nhanh chóng và minh bạch cũng là điểm cộng lớn giúp hello88 com thu hút đông đảo người tham gia. Đây thực sự là một lựa chọn đáng cân nhắc cho những ai yêu thích cá cược trực tuyến an toàn và tiện lợi. VISIT: Hello88 com
79win là nền tảng giải trí trực tuyến được nhiều người chơi quan tâm nhờ hệ thống vận hành ổn định và đa dạng sản phẩm. Với giao diện hiện đại, 79win mang đến trải nghiệm thân thiện, dễ sử dụng cho cả người mới lẫn người chơi lâu năm. Người dùng có thể tham gia nhiều loại hình giải trí như cá cược thể thao, casino trực tuyến và các trò chơi slot hấp dẫn. Hệ thống được tối ưu hóa giúp tốc độ truy cập nhanh, hạn chế gián đoạn khi sử dụng. Bên cạnh đó, 79win còn chú trọng đến bảo mật thông tin cá nhân và giao dịch, đảm bảo sự an tâm cho người chơi. Các chương trình ưu đãi được cập nhật thường xuyên, góp phần nâng cao trải nghiệm. Đây là lựa chọn phù hợp cho những ai tìm kiếm một nền tảng giải trí trực tuyến uy tín.
hubet là nền tảng giải trí trực tuyến được nhiều người chơi lựa chọn nhờ sự ổn định và đa dạng dịch vụ. Với giao diện hiện đại, hubet mang đến trải nghiệm thân thiện, dễ sử dụng cho cả người mới lẫn người chơi lâu năm. Tại đây, người dùng có thể tham gia nhiều loại hình giải trí như cá cược thể thao, casino trực tuyến và các trò chơi slot hấp dẫn. Hệ thống được tối ưu hóa giúp tốc độ truy cập nhanh, hạn chế gián đoạn khi sử dụng. Ngoài ra, hubet còn chú trọng đến bảo mật thông tin cá nhân và giao dịch, đảm bảo sự an tâm cho người chơi. Các chương trình ưu đãi được cập nhật thường xuyên, góp phần nâng cao trải nghiệm. Đây là lựa chọn phù hợp cho những ai đang tìm kiếm một nền tảng giải trí trực tuyến uy tín và tiện lợi.
Lucky88 là nền tảng cá cược trực tuyến uy tín, hoạt động dưới sự cấp phép của PAGCOR với hệ thống bảo mật 128-bit hiện đại và giao diện thân thiện, dễ sử dụng. Nhà cái mang đến nhiều sản phẩm giải trí hấp dẫn như cá cược thể thao, slot game, game bài, xổ số và đá gà, đồng thời triển khai hàng loạt chương trình khuyến mãi giá trị cùng dịch vụ chăm sóc khách hàng hỗ trợ 24/7, giúp người chơi có trải nghiệm an toàn và tiện lợi.
Tại https://mubet.fit , nạp và rút tiền thông qua tài khoản ngân hàng là hình thức được nhiều người lựa chọn. Đa dạng phương thức nạp tiền: Codepay, Flexpay (chuyển khoản ngân hàng), Tiền ảo, Ví điện tử (MoMo, Viettel Money, Zalo Pay), Thẻ cào. Chỉ sau một thời gian ngắn, tiền sẽ được nạp vào tài khoản của bạn. Mọi thông tin giao dịch tại MUBET đều được đảm bảo. Vì thế người chơi sẽ hoàn toàn không phải lo lắng tới việc bị lừa đảo hay mất tiền oan.
SIN88 có bề dày kinh nghiệm hơn 10 năm phát triển trong lĩnh vực iGaming đạt chuẩn quốc tế. Với hệ thống vận hành hiện đại, thanh toán sòng phẳng và hơn 4.000 game hot, bạn dễ dàng kiếm thưởng lớn hàng ngày. Cơ hội chinh phục sòng bạc đại gia đang chờ đón người chơi khám phá ngay để không bỏ lỡ ước mơ đổi đời của mình!
SKY88 nhà cái uy tín đến được Isle of Man CSG công nhận hoạt động hợp pháp. Trang chủ cá cược chất lượng cao cung cấp kèo thể thao, đá gà hay các trò chơi cược thưởng trực tuyến hiện có trên thị trường. Sân chơi SKY88 có hơn 300+ sản phẩm đã được hơn 20 triệu khách hàng tin tưởng tham gia.
Nếu bạn đang tìm kiếm một sân chơi cá cược uy tín, chuyên nghiệp thì https://da88.vc/ chính là lựa chọn phù hợp. Ngay từ khi ra mắt vào năm 2022
xoilac5 tv không chỉ là một trang web xem bóng đá, đó là nơi hơi thở sân cỏ được tái hiện qua khung hình Full HD tuyệt mỹ. Trải nghiệm người dùng luôn được ưu tiên với tốc độ load nhanh, mượt mà và không hề giật lag. Bạn được xem miễn phí mọi giải đấu lớn nhỏ, từ Ngoại hạng Anh đến World Cup. Đặc biệt, dàn bình luận viên hài hước và đầy nhiệt huyết tại Xoilac TV sẽ khiến bạn không thể rời mắt khỏi màn hình.